1Seans takvimi
Hap bilgi
~30 sn- 1İşleyiş modeli: sürekli ticaret — uygun alış ve satış teklifleri girildikleri anda eşleşir.
- 2Katılımcılar hem alış hem satış teklifi verebilir (birincil piyasada yalnızca alış).
- 3Seanslar ayda en az dört iş günü, 10:00 – 15:00 arası açılır.
- 4Asgari fiyat kırılımı: 50 kuruş ve katları (TL/CO2e).
- 5Eşleşme sonrası itiraz penceresi: 20 dakika.
T A K V İ M + S A A T
Spot Tahsisat Piyasası — ayda en az 4 iş günü, 10:00–15:00
Örnek ay
P
S
Ç
P
C
C
P
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
Seans günü (min. 4)
Seans günü10:00 → 15:00
10:0015:00
Eşleşme saati
11:14
İtiraz son
11:34
İtiraz penceresi 20 dakikadır ve eşleşme anında başlar.
Spot piyasada fiyat kırılımı 50 kuruş ve katlarıdır. Birincil piyasada ise 1 TL ve katları — en sık karıştırılan ayrım budur.
, ETS'in likidite kaynağıdır. Birincil piyasadan çıkan tahsisatlar burada el değiştirir: fazlası olan satar, açığı olan alır.
Sürekli ticaret nedir? — birincil piyasadan asıl fark
Birincil piyasada eşleşme, kontrat kapandıktan sonra toplu olarak belirlenir. Spot piyasada ise modeli çalışır: uygun alış ve satış teklifleri sisteme girildikleri anda birbiriyle eşleşir.
Operasyonel sonucu şudur: birincil piyasada teklifinizi kontrat kapanana kadar rahatça güncelleyip iptal edebilirsiniz — eşleşme henüz olmamıştır. Spot piyasada ise her an eşleşme ihtimali vardır; güncelleme ve iptal yalnızca eşleşme gerçekleşene kadar mümkündür.
Gün içinde spot piyasa
- 10:00 – 17:00 — sistem zamanı (tüm piyasa işlemleri)
- 10:00 – 15:00 — seans zamanı: alım-satım emirleri iletilir
- 15:00 – 15:30 — seans sonrası zaman: EPİAŞ kontrolleri, sorun olup olmadığının teyidi
- Seans sonrası zaman bittiğinde kontrata ilişkin tüm aşamalar tamamlanmış olur.
Pasif teklif tahtaya gitmez
Spot piyasada teklifin bir statüsü vardır. Pasif statüde girilen bir teklif alım/satım tahtasına iletilmez ve eşleşmeye konu olmaz. Katılımcı statüyü aktife çekene kadar teklif piyasada rol oynamaz.
Satış teklifinde ayrıca 'tahsisat seç' ile hangi tesisin hangi demetinden satılacağı belirlenir; sistem o demetteki minimum ve maksimum miktarı gösterir.
2Birincil vs. Spot — parametre karşılaştırması
| Parametre | Birincil Piyasa | Spot Tahsisat Piyasası |
|---|---|---|
| İşlev | Tahsisatın ilk arzı | Katılımcılar arası el değiştirme |
| Yöntem | İhale | Seans içi eşleşme |
| Fiyat çıktısı | TRF (son eşleşme fiyatı) | Seans içi eşleşme fiyatları |
| Fiyat kırılımı | 1 TL ve katları | 50 kuruş ve katları |
| Takvim | İhale takvimine göre | Ayda en az 4 iş günü, 10:00-15:00 |
Sınav tuzağı
Fiyat kırılımı sorusunda seçenekler arasında hem 1 TL hem 50 kuruş bulunur. Soru spot piyasayı soruyorsa cevap 50 kuruş, birincil piyasayı soruyorsa 1 TL'dir. Önce hangi piyasanın sorulduğunu işaretleyin.
3Eşleşme sonrası: 20 dakikalık pencere
Katılımcılar, verdikleri tekliflerin eşleşmesinin ardından ilgili eşleşmeye 20 dakika içinde itiraz edebilir (). Bu pencere kapandığında eşleşme kesinleşir ve süreci işlemeye başlar.
Saat hesabı
Seans 10:00'da açıldı. Bir katılımcı 302,50 TL'den satış teklifi girdi — 50 kuruşun katı olduğu için geçerli. (302,30 TL girseydi sistem reddederdi.)
Teklif 11:14'te eşleşti. İtiraz penceresi 11:34'te kapanır.
11:40'ta fark edilen bir hata artık eşleşme itirazıyla düzeltilemez; konu idari sürece taşınır.
Operasyonel çıkarım
20 dakika, insan reaksiyonu için kısa bir süredir. Seans günlerinde eşleşme bildirimlerinin anlık izlenmesi ve itiraz kararını verecek kişinin hazır bulunması operasyonel bir zorunluluktur.
Ama itirazların çoğu reddedilir — bunu bilerek hareket edin
İtiraz penceresinin varlığı, hatalı bir teklifin geri alınabileceği anlamına gelmez.
Kabul edilen: tüm katılımcıları etkileyen bir teknik arıza sonucu gerçekten hatalı eşleşme oluşması. Böyle bir durumda kontrat iptal edilebilir.
Reddedilen: katılımcı kaynaklı her şey — yanlış fiyat veya miktar girilmesi, katılımcının internet bağlantısının kopması. Bu tür itirazlar EPİAŞ tarafından reddedilir ve 'red' statüsüne geçer.
Yani gerçek koruma itiraz penceresi değil, teklif girmeden önceki limit ve kontrol disiplinidir.
| Alan | İçerik |
|---|---|
| Kontrat | Eşleşilen kontratın adı ve eşleşme zamanı |
| Teklif | Teklif ID'si, miktarı, fiyatı ve yönü (alış/satış) |
| Eşleşme | Eşleşme ID'si, eşleşme miktarı ve eşleşme fiyatı |
4Kendini test et
Cevapla — anında geri bildirim
Çoktan Seçmeli
Spot Tahsisat Piyasası'nda seanslar ayda en az kaç iş günü ve hangi saat aralığında açılır?
Çoktan Seçmeli
Spot piyasada saat 14:05'te eşleşen bir teklife en geç saat kaça kadar itiraz edilebilir?