1Yıllık uyumluluk döngüsü — ekranların yerini bulmak için
Bir tesisin yılı
~30 sn- 1İhale takviminin belirlenmesi ve ücretsiz tahsisatların dağıtılması
- 2Piyasa işlemleri — birincil ve spot piyasada ihtiyaç kadar alım, fazlanın satımı
- 3Tahsisatların teslim edilmesi (itfa)
- 4Yıl sonunda doğrulanmış emisyon raporunun Başkanlığa sunulması
- 5Başkanlığın değerlendirmesi: teslim edilen tahsisat < yükümlülük ise ceza
Aşağıdaki ekranlar bu döngünün operasyonel karşılığıdır. Sırayla: bakiyeni gör → transfer et / itfa et → limitini tanımla → teklif ver → uzlaştır → faturala.
2Tahsisat hesabı ekranı
Ne görürsünüz?
- Tesisteki tahsisatların miktarı, kaynak türü, tahsisat kodu ve kullanım durumu
- En altta toplam tahsisat miktarı — tCO2e cinsinden, hem serbest hem bloke tutar ayrı ayrı
- Üstte dönem filtresi: tahsisatlar tesislere dönem bazında tanımlandığı için dönem kırılımıyla görüntülenebilir
- İşlem geçmişi butonu: bir tahsisat demetine daha önce transfer/itfa yapılıp yapılmadığı görülür
- Tesisin sektörü de bu ekranda yer alır
Bloke ne demek?
Bloke, tahsisatın bir işleme kilitlenmiş olmasıdır:
1. Spot piyasada satış teklifi verdiniz ama teklif henüz eşleşmedi → o tahsisat bloke statüsünde bekler.
2. İtfa işlemini başlattınız ama süreç tamamlanmadı → itfaya konu tahsisatlar süreç bitene kadar bloke kalır.
Günlük operasyonda en sık bakılan ekranlardan biri budur; çünkü *elimde ne var* sorusunun cevabı serbest tutardır, toplam tutar değil.
3Transfer ve itfa — aynı ekrandan
Transfer
- Transfer butonuna tıklanır.
- Açılan pencerede transfer edilecek tahsisat miktarı (tCO2e) ve hedef tesisin adı girilir.
- Kaydet ile işlem tamamlanır.
- Not: mevzuatla tesisler arası transferlere sınırlama getirilmesi gündemdedir (örneğin yalnızca aynı sektör içinde, ya da hiç). Nihai mevzuat yayımlanınca netleşecek.
İtfa
- İşlem sütunundan İtfa butonuna tıklanır; tesis bazlı açıklama bilgisi girilir.
- İşlem sonuçlandırılır ve tahsisatlar süreç zamanı bitene kadar bloke kalır.
- Süreç bittiğinde itfa tamamen gerçekleşmiş olur.
İtfa hesabı: güncelleme ve iptal
- Güncelle — yeni itfa edilecek tahsisat miktarı ve açıklama girilip 'itfa et' ile yeniden tanımlanır.
- İptal et — açıklama yazılarak, henüz onaylanmamış itfa iptal edilir; tahsisatlar bloke statüsünden çıkıp kendi demetine döner.
- Kritik: her ikisi de yalnızca süreç zamanı kapanmadan, aynı gün sistem kapanmadan yapılabilir. Onaylandıktan sonra dönüş yoktur.
4Limit ekranları — üç katman, üç sekme
Kullanıcı bazında limit ekranında kolaylıklar
- Üst kullanıcı, limitini güncellemek istediği kullanıcıyı seçer.
- Bilgileri aktar — organizasyon çatı limitleri seçilen kullanıcıya doğrudan kopyalanır.
- Ana kullanıcı seçilip başka bir kullanıcıya aynı limitler aktarılabilir.
- Limitler manuel olarak da girilebilir.
- Tüm kullanıcılara uygula — aynı limitler organizasyondaki bütün kullanıcılara tanımlanır.
- İşlem geçmişi — tanımlanan limitlerin geçmişte hangi değişikliklerden geçtiği görülür.
Kendi limitlerim sekmesinde alt kullanıcı, kendisi için tanımlanan üst çatının minimum-maksimum bandı içinde kendi limitini girer. Bir alt kullanıcı piyasada işlem yapmak istiyorsa sisteme girdiği anda ilk yapması gereken budur — tanımlı olsa bile kendi limitini tanımlamadan teklif veremez.
5Teklif güncelleme ve iptal
Nasıl yapılır?
- Güncellemek için tekliflerin yanındaki kalem ikonuna tıklanır.
- Açılan pencerede teklifin statüsü, miktarı ve fiyatı değiştirilebilir.
- İptal için çarpı butonuna tıklanır; teklif iptal statüsüne geçer.
Sıra avantajını kaybetmemek için
Eşit fiyatlı tekliflerde sıralama zaman önceliğine göre belirlenir. Bu kuralı bilmeden yapılan sık güncellemeler piyasadaki sıra avantajınızı kaybettirebilir.
Güncelleme türlerine göre zaman önceliğinin tam olarak hangi durumda korunduğu, nihai mevzuatla netleşecek bir ayrıntıdır — kritik bir teklif öncesi EPİAŞ'a teyit ettirin.
Spot piyasada satış teklifi verirken tahsisat seç butonuyla hangi tesisin hangi demetinden satılacağı belirlenir; sistem o demetteki minimum ve maksimum miktarı küçük bir pencerede gösterir. Miktar ve fiyat girildikten sonra teklif emri piyasaya iletilir.
6Kendini test et
Cevapla — anında geri bildirim
Çoktan Seçmeli
Spot piyasada satış teklifi verdiniz ancak teklif henüz eşleşmedi. Tahsisat hesabı ekranında bu tahsisatlar nasıl görünür?
Doğru / Yanlış
İtfa işlemi onaylandıktan sonra da güncellenebilir veya iptal edilebilir.