1Risk kontrolü teklif ekranından değil, limit ekranından başlar
- 1Sıra sabit: Organizasyon Limiti → Kullanıcı Bazında Limit → Kendi Limitlerim.
- 2Organizasyon limiti tanımlanmadan diğer ikisi tanımlanamaz.
- 3Teklif; hem limit hem teminat kontrolünden geçmek zorundadır.
, kurumun tamamı için tanımlanan üst sınırdır. Kullanıcı bazında limitler bu sınırın içinde dağıtılır; 'Kendi Limitlerim' ise kullanıcının kendisi için koyduğu ek güvenlik eşiğidir. Amaç, hatalı veya yetki dışı teklifi teklif girişinden önce engellemektir.
Kurumun organizasyon limiti: 5.000 lot.
Trader A'ya 1.500 lot, Trader B'ye 1.000 lot kullanıcı limiti tanımlanır.
Trader A, kendi 'Kendi Limitlerim' ayarını 800 lot'a çeker. Artık teknik olarak 1.500 lot hakkı olsa da sistem 800'ün üzerindeki teklifini kabul etmez — kendi koyduğu fren devreye girer.
2Eşleşmeden faturaya: uzlaştırma zinciri
Teklif karşı tarafla eşleşti. İtiraz penceresi bu anda başlar.
, eşleşen işlemlerin parasal karşılığının hesaplandığı süreçtir ve iki aşamalıdır: önce bildirimi, ardından nihai bildirim. Ekranların yapısı aynıdır — fark durum alanındadır, ve bu fark itiraz hakkınızın olup olmadığını belirler.
- Filtreler: uzlaştırma durumu, kesinleştirme tarihi, fatura dönemi
- Alış ve satış durumuna göre ayrı ayrı alacak ve borç alanları
- Uzlaştırma kalemlerinde işlem bazlı finansal kırılım
- En sonda alacak ve borcun mahsuplaşma işlemi
- Net alacak ve net borç, KDV oranları dâhil edilerek hesaplanır
- Üç görünüm sunulur: cari ekstre, cari bakiye, e-arşiv fatura
- Katılımcı alacaklıysa tutar hesabına aktarılır; borçluysa faturayı ödemesi beklenir
| Uzlaştırma durumu | Ne anlama gelir? | Ne yapılmalı? |
|---|---|---|
| İtiraz penceresi açık (20 dk) | Eşleşme henüz kesinleşmedi | Hata varsa itiraz aç |
| Ön bildirim | Ön uzlaştırma: alacak/borç kalemleri hesaplandı, mahsuplaşma yapıldı | Kalemleri kontrol et; itiraz varsa EYM üzerinden ilet |
| Nihai bildirim | Uzlaştırma kesinleşti, itiraz söz konusu olamaz | Fatura ekranını kullan |
3MKT ve teminat: paranın güvencesi
Uzlaştırmanın arkasında yapısı vardır: EPİAŞ alıcıya karşı satıcı, satıcıya karşı alıcı konumuna geçer. Katılımcı, karşı tarafın kredi riskini taşımaz. Bu güvencenin finansal dayanağı 'tır.
- 1ETS'te kapalı teminat sistemi uygulanır (diğer EPİAŞ piyasalarındaki gibi).
- 2Başlangıç teminatı öngörülmemektedir.
- 3Gerekli teminat = piyasa işlem teminatı + ek teminat.
- 4Katılımcı, teminat hesabındaki tutar kadar işlem yapabilir — teminat yönetimi doğrudan işlem kapasitesidir.
Üstüne tıklayınca her terim için tanım, detaylı açıklama ve pratik örnek görüntülenir.
Üstüne tıklayınca her terim için tanım, detaylı açıklama ve pratik örnek görüntülenir.
Üstüne tıklayınca her terim için tanım, detaylı açıklama ve pratik örnek görüntülenir.
Spot piyasada ek teminat, alış ve satış teklif ile eşleşme miktarlarının toplamının işlem ücreti ve KDV ile çarpımına, piyasa işlem teminatının KDV'sinin eklenmesiyle bulunur. Pratik sonuç: katılımcının teminat hesabındaki tutar, satış yönlü eşleşmelerle azalır; alış yönlü teklif ve eşleşmeler kadar bloke edilir ve işlem limiti o oranda düşer. Teminatını etkin yöneten katılımcının piyasadaki işlem kapasitesi o kadar geniş olur.
- Organizasyon limiti — kurumsal risk iştahı içinde mi?
- Kullanıcı limiti / Kendi Limitlerim — kullanıcının yetkisi yeterli mi?
- Teminat — finansal kapasite işlemi karşılıyor mu?
- Fiyat kırılımı — spot'ta 50 kuruşun, birincilde 1 TL'nin katı mı?