1Yasal dayanak
- 1Türkiye'nin ilk İklim Kanunu, 2 Temmuz 2025'te Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.
- 2ETS'in kurulması, MRV yükümlülükleri ve yaptırım rejimi bu kanuna dayanır.
- 3Kanun rolleri ayırır: mevzuat kamu otoritelerinde, piyasa işletimi EPİAŞ'ta.
, Türkiye'nin net sıfır hedefi doğrultusunda ilk kapsamlı yasal çerçevedir. Emisyon ticaret sisteminin kurulmasını, izleme-raporlama-doğrulama yükümlülüklerini ve karbon piyasası yönetişimini düzenler.
2ETS'te kim ne yapıyor?
- Veri yayımlama
- Merkezi Karşı Taraf (MKT) hizmeti
- İşlem Kayıt Sistemi
- Mali uzlaştırma
- Piyasa gözetimi
Yukarıdaki şemada aktörlerin üzerine tıklayarak her birinin sorumluluğunu görebilirsiniz. Ayrımın özü şu: kural koyan ile piyasayı işleten aynı kurum değildir.
3EPİAŞ'ın altı sorumluluğu
| Sorumluluk | Ne anlama geliyor? |
|---|---|
| Veri Yayımlama | İşletilen karbon piyasalarına ilişkin verilerin şeffaf biçimde yayımlanması ve raporlanması |
| Karbon Piyasalarının İşletilmesi | Birincil ve spot piyasanın işletilmesi ve piyasa sonrası süreçlerin uygulanması |
| Merkezi Karşı Taraf (MKT) | Alım ile satım arasındaki finansal sürecin sağlıklı yürümesi için garantör taraf olarak konumlanma |
| İşlem Kayıt Sistemi | Tahsisat hesaplarının tutulduğu sistemin kurulması ve yönetilmesi |
| Mali Uzlaştırma | Piyasa işlemlerinden doğan faturaların tahakkuku, tahsilatı ve ödemesinin yönetilmesi |
| Piyasa Gözetimi | İhalelere ilişkin gözetim; piyasa bozucu davranış tespit edilirse EPDK'ya bildirim |
hizmeti bu listenin en teknik kalemi: eşleşen her işlemde EPİAŞ iki tarafın arasına girer. Böylece hiçbir katılımcı diğerinin kredi riskini taşımaz — karşı taraf her zaman sistemdir. Bu yapı mekanizmasıyla birlikte çalışır.
| Kurum | Rolü |
|---|---|
| İklim Değişikliği Başkanlığı | ETS Yönetmeliği ve karbon kredilendirme mevzuatı; tahsisatların ihracı, ücretsiz tahsis, doğrulanmış emisyon raporlarının değerlendirilmesi |
| EPDK | ETS piyasasının işletilmesine ilişkin yönetmelik; piyasa bozucu davranış bildirimlerinin muhatabı |
| Karbon Piyasası Kurulu (KPK) | Piyasa istikrar rezervi ve ek rezerv hesaplarına tahsisat aktarım kararları |
| EPİAŞ | Piyasa işletmecisi: yukarıdaki altı sorumluluk |
4Ölçemediğini fiyatlayamazsın: MRV döngüsü
— İzleme (Monitoring), Raporlama (Reporting), Doğrulama (Verification) — ETS'in ölçüm altyapısıdır. Tesis onaylı izleme planına göre veri toplar, dönem sonunda emisyon raporunu hazırlar, akredite raporu denetleyip doğrular. İtfa yükümlülüğü, tesisin beyanına göre değil doğrulanmış rakama göre hesaplanır.