1Zincir
- 11. Online Kayıt — kayit.epias.com.tr üzerinden elektronik başvuru
- 22. Kayıt — EPİAŞ ile katılım anlaşmalarının imzalanması; sisteme resmen dahil olma
- 33. Transfer — tahsisatların hesaplar arasında el değiştirmesi
- 44. İtfa — yükümlülük kadar tahsisatın dolaşımdan çıkarılması
- 5Ayrıca İlga: kullanım ömrü dolan tahsisatlar otomatik olarak sistemden düşer.
Sıra keyfi değil, bağımlılık zinciridir: tamamlanmadan hesap açılmaz, hesap () olmadan yapılamaz, tahsisat hesaba girmeden mümkün değildir.
2Adım adım ne oluyor?
- Sisteme katılmak isteyen yükümlü tesis kayit.epias.com.tr adresinden başvurur.
- Açılan EPİAŞ Şeffaflık Platformu kayıt formunda kurumsal bilgiler, yetkili kişi bilgileri ve iletişim detayları eksiksiz doldurulur.
- Bu adım sistemle ilk resmî temas noktasıdır; sonraki tüm süreçler bu kayıt üzerine inşa edilir. Bilgilerin doğru ve güncel olması kritiktir.
- Online kayıt talebi olumlu sonuçlanan katılımcıya EPİAŞ anlaşmaları gönderir.
- Katılımcı ETS katılım anlaşması ile piyasalara katılım anlaşmasını imzalar.
- İmza süreçlerinin tamamlanmasıyla katılımcı sisteme resmen dahil olur.
- Tahsisatlar, işlem kayıt sistemindeki (kayıt veri tabanı) hesaplar arasında transfer edilir.
- Birincil ve spot piyasa işlemleri sonucunda katılımcılar arasında elektronik olarak gerçekleşir.
- Tesisler arası doğrudan transfer de yapılabilir — ancak mevzuatla sınırlama getirilmesi gündemdedir (örneğin yalnızca aynı sektördeki tesisler arasında, ya da hiç).
- Katılımcı, elindeki tahsisatları emisyon salımıyla ilişkilendirip itfa amacıyla kullanır; piyasa işletmecisi tarafından itfa edilir.
- İtfa, ETS yazılımındaki ilgili modül üzerinden yapılır ve tahsisatı kalıcı olarak dolaşımdan çıkarır.
- İlga ayrı bir kavramdır: kullanım ömrü dolan tahsisatlar dönem sonunda otomatik olarak ilga statüsüne geçip sistemden kaldırılır.
- Yükümlülüğünden az tahsisat teslim eden tesis cezaya tabi tutulur; mevzuattaki yaptırımlar uygulanır.
Ulusal Tahsisat Planı'nda belirlenen miktar kadar tahsisat, Başkanlığın tahsisat hesabına ihraç edilir. Sistemdeki tüm tahsisatlar buradan doğar.
Tahsisatlar işlem kayıt sistemindeki hesaplar arasında transfer edilir: birincil ve spot piyasa işlemleri sonucunda ya da tesisler arasında doğrudan.
Katılımcı, emisyon yükümlülüğü kadar tahsisatı itfa eder. Piyasa işletmecisi tarafından dolaşımdan çıkarılır — yükümlülük kapanır.
Kullanım ömrü dolan tahsisatlar dönem sonunda otomatik olarak ilga statüsüne geçer ve sistemden kaldırılır. İtfadan farkı: itfa bir yükümlülüğü kapatır, ilga sadece süre dolmasıdır.
Yukarıdaki döngü, bir tahsisatın ihraç anından itfa ya da ilgaya kadar geçirdiği tüm aşamaları gösterir. Tahsisatlar 'nda belirlenen miktara göre İklim Değişikliği Başkanlığı'nın hesabına ihraç edilir, oradan dört hesaba dağılır.
3Kritik ayrım: her şey TESİS bazlıdır
Teklif verme ekranında katılımcı, önce hangi tesis adına teklif verdiğini seçer. Tahsisat hesabı ekranında bakiyeler tesis bazlı kırılımla görünür. Satış teklifi verirken 'tahsisat seç' ile hangi tesisin hangi demetinden satacağını belirler.
Aynı organizasyonun iki tesisi varsa, birinin fazlası diğerinin açığını otomatik kapatmaz — tesisler arası transfer gerekir.
4Bir yılın hikâyesi
Ocak: Tesis izleme planına göre emisyon verisi toplamaya başlar. Elinde ücretsiz tahsis + geçen dönemden devreden tahsisatlar var.
Yıl boyu: Piyasayı izler. Fiyat düşükken açığını kapatmak için Spot Tahsisat Piyasası'ndan alım yapar veya birincil piyasa ihalesine katılır.
Dönem sonu: Emisyon raporu hazırlanır, doğrulayıcı kuruluş sahada kontrol edip 187.400 tCO2e olarak doğrular.
Uyum dönemi: Tam 187.400 tahsisat itfa edilir. Elde kalan fazla tahsisatlar sonraki döneme taşınabilir ya da satılabilir.